Arazi Bozulması ve Çölleşme Çalıştayı Yapıldı

Diyarbakır, Siirt ve Batman illerini kapsayan ve yaklaşık 1.100.000 ha’lık alandan oluşan Dicle Havzası; sahip olduğu farklı iklim, topoğrafya, jeoloji ve sosyo-ekonomik yapısı ile önemli düzeyde arazi bozulması ve çölleşme tehdidiyle karşı karşıya kalmaktadır. “Arazi Bozulması ve Çölleşme Çalıştayı” ile amaç toplumda farkındalık oluşturmaktır. Çankırı Üniversitesi Orman Fakültesi Toprak İlmi ve Ekoloji Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Sabit ERŞAHİN, Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Taşkın ÖZTAŞ, Dicle Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Hidrolik ve Su Kaynakları Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Dr. Öğretim üyesi Recep ÇELİK, Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü Öğretim Üyesi Dr. Öğretim Üyesi Ufuk GÜLTEKİN, Üniversitemiz Ziraat Fakültesi Toprak Bilimi ve bitki Besleme Bölüm Başkanı Dr. Öğretim Üyesi Mesut BUDAK çalıştay programında ülkemizde çözüm bekleyen konular hakkında araştırmalarını ve çözüm önerilerini sundular. “Hırkayı da aşı da sağlayan tarım sektörüdür.” Program Ziraat Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Koray ÖZRENK’in açılış konuşmasıyla başladı. Açılış konuşması sonrası çalıştay hakkındaki görüşlerini dile getiren Rektör Prof. Dr. Murat ERMAN böyle bir programa ev sahipliği yapmanın memnuniyet verici olduğunu dile getirerek konuşmasında ülkemizin de imzalayanlar arasında olduğu BM Çölleşme ile Mücadele Sözleşmesine değinerek; ülke olarak ne kadar üstünde dursakta önemli olanın halkımızı bilinçlendirmek olduğunu, arazilerin erozyona karşı nasıl ekim yapılacağını ve hangi alanlara inşaat yapılamayacağını halkımıza izah etmemiz gerektiğini vurgulayarak değerli tarım arazilerimizin kaybı tek doğayı değil ayrıca toplumu etkileyen sosyolojik bir boyutu da olduğunu vurguladı. “Ülkelerin en stratejik sektörü tarımdır. Tarım olmazsa giyecek kıyafetiniz yiyecek ekmeğiniz olmaz. Hırkayı da aşı da sağlayan tarım sektörüdür.” dedi. Çalıştay oturumunda ilk söz hakkını kullanan Prof. Dr. Sabit ERŞAHİN Çölleşme İçin Bir Kavramsal Diyagram Oluşturulması: İnteraktif Yaklaşım adlı sunumu ile ülkemizde Çölleşme ve Erozyonla Mücadele Genel Müdürlüğü, TÜBİTAK ve Üniversitelerin işbirliğinde ülkemizde Arazi bozulması ve çölleşmeye karşı hassas alanlarını belirlenmesi için yapılan çalışmalardan ve kullanılan modellerden söz etti. Araştırmacı bir bölgede çölleşmeye karşı hassas alanlar belirlenirken iklim, su, toprak, arazi örtüsü, arazi kullanımı, topoğrafya, jeomorfoloji, sosyo-ekonomik faktörlerin ve politik faktörlerin bir arada ele alınarak değerlendirilmelerin yapılması gerektiğini belirtti. Ülkemizin çölleşme risk haritasını değerlendiren Prof. Dr. Taşkın ÖZTAŞ bu konuyla ilgili ülkemizde yapılan çalışmalar hakkında bilgi verdiği konuşmasında ülkemiz topraklarının önemli bir bölümünün çölleşme riski altında olduğunu ve Konya-Karapınar,Iğdır-Aralık ve Urfa-Ceylanpınar’ın çok yüksek risk taşıyan bölgeler olduğunu Ereğli-Karaman bölgesi, Urfa-Ceylanpınar-Mardin-Batman hattının ise çölleşmeye karşı orta ve yüksek risk grubunu oluşturduğunu açıkladı. Dicle Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Hidrolik ve Su Kaynakları Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Dr. Öğretim üyesi Recep ÇELİK Diyarbakır Ovası Yeraltısu Potansiyeli ve Yeraltı su Değişimi adlı sunumu ile Diyarbakır yer altı su rezervleri hakkında bilgi verişmiştir. Çelik, küresel ısınma ile beraber yer altı su seviyesinde önemli bir değişim olmasına rağmen yapılan araştırmalara göre yer altı su kaynağının bölge ihtiyacı için henüz bir risk taşımadığı ancak tarımsal üretimde kullanılmak üzere açılan kuyu sayının artması ve aşırı su tüketiminin azaltılmaması durumunda önümüzde ki yıllarda önemli risklerin oluşabileceğinden söz etti. Dr. Öğretim Üyesi Ufuk GÜLTEKİN ise Dicle havzasında arazi bozulması ve çölleşme yaptığı anket çalışmasının sonuçlarını katılımcılar ile paylaştı. Üniversitemiz Ziraat Fakültesi Toprak Bilimi ve bitki Besleme Bölüm Başkanı Dr. Öğretim Üyesi Mesut BUDAK Yürütücülüğünü yaptığı MEDALUS Modelinin Çölleşmeye Hassas alanların Belirlenmesi ve İzlenmesinde Dicle Havzasına Adaptasyonu adlı TÜBİTAK projesi Kaspamında Diyarbakır-Batman ve Siirt illerinde yaptığı çalışmalar sonucu elde ettiği verileri paylaştı. Araştırmacı elde ettiği verileri göre bölgede önemli bir arazi bozulması ve çölleşme olduğuna dikkat çekerek bölgede bundan sonra yapılacak destek ve çalışmalarda arazi bozulması ve çölleşme ile mücadelenin öncelikli konular arasında yer alması gerektiğine değindi. Araştırmacı yaptığı araştırma sonuçlarına göre bölgenin yarısından fazlasının çölleşmeye karşı çok hassas olduğunu ve bunun temel nedenlerinin yapılan yanlış toprak işleme, meraların aşırı otlatılması, yanlış gübreleme, anız yakma aşırı kullanımı vb. tarımsal uygulamaların olduğunu belirtti. Çalıştayın sonunda Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. İsmail ÇELİK ve Ahi Evran Üniversitesi Ziraat Fakültesi Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Bölümü öğretim üyesi Nurullah ACİR’ın katılımı gerçekleştirilen değerlendirme oturumunda karasal bir iklime sahip Dicle Havzası için çölleşme kriter ve göstergeleri oluşturularak Akdeniz iklimi altındaki bölgelerde çölleşmeye hassas alanların belirlenmesi için geliştirilen Akdeniz Çölleşme ve Arazi Kullanımı (MEDALUS) modeli havzaya modifiye edilmesi sonucuna varılmıştır.